Sprawozdanie Komisji o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

7. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Infrastruktury oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (druki nr 74 i 90).

Poseł Ireneusz Zyska:

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Poselskiego Kukiz’15 przedstawić stanowisko w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, druki sejmowe nr 74 i 90.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, zwany dalej projektem, przewiduje nowelizację art. 32 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Proponowana zmiana ma na celu zapewnienie najemcom prawa do lokalu zamiennego oraz pokrycia kosztów przeprowadzki w związku z koniecznością remontu lub rozbiórki budynku, który wymaga opróżnienia. Obowiązek ten spoczywa na właściwej gminie.

Ustawa o ochronie praw lokatorów wyznaczyła datę 31 grudnia 2015 r. jako graniczną dla stosowania powyższego przepisu. Wydłużenie obowiązywania tego przepisu, jak chcą wnioskodawcy, o 10 lat, tj. do dnia 31 grudnia 2025 r., jest nieuzasadnione. Odkładanie docelowego uregulowania problemu ad Kalendas Graecas jest de facto jego odkładaniem do terminu, który nigdy nie nastąpi. Z satysfakcją, panie przewodniczący, przyjmuję propozycję autopoprawki wnioskodawcy co do skrócenia tego terminu do 2 lat, czyli do 31 grudnia 2017 r. Jednakże przygotowując wystąpienie, mieliśmy informację o terminie 10-letnim.

Rząd Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego w końcówce poprzedniej kadencji Sejmu najwyraźniej przeoczył zbliżający się termin obowiązywania omawianego przepisu ustawy. Nie przeprowadzono, szanowni państwo, konsultacji z gminami, na których ciąży ustawowy obowiązek zapewnienia najemcom prawa do lokalu zamiennego oraz pokrycia kosztów przeprowadzki w związku z koniecznością remontu lub rozbiórki budynku. Nie ustalono skutków finansowych przedłużenia obowiązywania tego przepisu. Nie skonsultowano także projektu we wspólnej komisji rządu i samorządu. Komisje infrastruktury i samorządu terytorialnego na swym połączonym posiedzeniu w dniu 10 grudnia 2015 r. nie otrzymały informacji niezbędnych do podjęcia właściwej decyzji, czy rekomendować Wysokiej Izbie wydłużenie obowiązywania przepisu bezterminowo, jak zgłosiła to Platforma Obywatelska w zaniechanym projekcie, czy ograniczyć jego obowiązywanie w terminie uzasadnionym racjonalnymi przesłankami, czy też może w ogóle nie przedłużać jego obowiązywania, jak chciałyby samorządy, jak chciałyby gminy. W tej sytuacji wnioskodawcy zaproponowali przedłużenie w ciemno obowiązywania tego przepisu o 10 lat. Powyższe rozwiązanie spowoduje odłożenie w czasie tematu, którym przez dwie kadencje Sejmu, licząc 10 lat, nie trzeba się będzie zajmować.

Jednakże przedmiotowa sprawa bardzo martwi jednostki samorządu terytorialnego, które muszą wypełniać nałożony na nie obowiązek. Praktyka pokazuje, że obowiązujące rozwiązanie co prawda chroni najemców, jednakże rodzi ryzyko, że właściciele lokali mieszkalnych będą umyślnie zaniedbywać stan nieruchomości w celu ich szybkiej dekapitalizacji i wymuszenia przeprowadzki najemców oraz zapewnienia im lokalu zastępczego na koszt gminy. Chodzi tu bowiem o właścicieli lokali, w przypadku których w dniu wejścia w życie ustawy obowiązywał czynsz regulowany, w związku z czym mają oni realne problemy z uzyskaniem z czynszu środków umożliwiających wywiązanie się z obowiązku utrzymania budynków w dobrym stanie technicznym. Wymuszony stan tymczasowy na skutek przymusowej przeprowadzki najemców bardzo często trwa latami.

Projektowana zmiana, obiektywnie rzecz biorąc, będzie miała wpływ na budżety jednostek samorządu terytorialnego, przy czym, jak wskazywał wnioskodawca, nie ma możliwości jego oszacowania, ponieważ nie jest znana liczba budynków stanowiących własność osób fizycznych, zasiedlonych przed laty w trybie administracyjnym, nie jest także znany ich stan techniczny.

Twierdzenie wnioskodawcy, że projektowana zmiana nie stanowi nałożenia na gminę nowego zadania własnego w stosunku do tych realizowanych dotychczas, do końca 2015 r., co oznacza, że nie wymaga zwiększenia środków finansowych na jego realizację, jest błędne. Pozostawienie w stanie niepewności jednostek samorządu terytorialnego co do nakładanych na nie zadań oraz skutków finansowych ich realizacji w okresie uchwalania przez gminy budżetów na rok 2016 jest nieodpowiedzialne. Jednakże w tym przypadku odpowiedzialnością za zaistniałą sytuację należałoby obciążyć poprzedni rząd PO-PSL, który nie zajął się tą sprawą na czas. Obecnie jesteśmy zmuszeni do gaszenia pożaru, gdyż obowiązywanie przepisu ustawy ustanie z końcem bieżącego roku, a ustawowa (Dzwonek) ochrona praw najemców w warunkach określonych przepisem art. 32 w związku z art. 11 ust. 2 pkt 4 ustawy jest usprawiedliwiona.

W tej sytuacji jako Klub Poselski Kukiz’15 uważamy, że konieczne jest skierowanie projektu ustawy do dalszego procedowania do Komisji Infrastruktury oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej w celu dokonania zmiany określonego w art. 1 projektu ustawy terminu obowiązywania przepisu z: do dnia 31 grudnia 2025 r. na: do dnia 31 grudnia 2016 r.

Jednocześnie wskazuję, że proponowana zmiana zmierza do wymuszenia przeprowadzenia przez Sejm szybkiej ścieżki legislacyjnej w ciągu najbliższego roku w celu wypracowania w oparciu o informacje zebrane od jednostek samorządu terytorialnego racjonalnego docelowego rozwiązania legislacyjnego w tej sprawie.

Stanowisko klubu Kukiz’15 jest zbieżne ze stanowiskiem Zarządu Związku Miast Polskich, który przedłożył swoją opinię w tej sprawie na posiedzeniu połączonych komisji.

Uważamy za niecelowe wprowadzenie rozwiązań tymczasowych, dlatego też będziemy głosować za odrzuceniem sprawozdania połączonych Komisji Infrastruktury i Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej i skierowaniem projektu ustawy do komisji w celu dalszego procedowania w kierunku zmiany zaproponowanego przez wnioskodawcę terminu obowiązywania omawianego przepisu. Dziękuję. (Oklaski)